"Natuurlijk Beter"
1. RSI: Een ongrijpbare aandoening?
Als RSI-patiënt heb je het niet makkelijk. Aan de ene kant wordt je overrompeld door een fysieke klacht die in niets lijkt op ander lichamelijk ongemak waar je in je leven mee te maken kunt hebben gehad, zoals de griep, hoofdpijn of een gebroken been. De klacht geeft geen houvast, zoals bij een griepje - 3 dagen bed houden en de griep is over - maar maakt onzeker (wat kan ik fysiek nog aan, hoe lang duurt 't voor ik weer helemaal de oude ben etc.). De fysieke pijn is heel vervelend en vaak continu aanwezig. Het verstoort niet alleen je werkende bestaan, maar ook je prive leven. In feite ben je invalide, maar dan zonder de uiterlijke kenmerken, maar wel met alle belemmeringen, pijn, angst (hoe moet 't met het werk, mijn inkomen, gezin, carriere) en sociaal isolement (bij onbegrip van collega's, werkgever, bedrijfsarts, familie, vrienden of partner). Al met al wordt je leven grondig overhoop gehaald.
Daarnaast zijn de RSI-klachten zelf verwarrend: aan de buitenkant is vaak niet te zien dat er sprake is van een blessure aan handen, armen of schouders en de pijnen kunnen zich verplaatsen. Bovendien bestaat er onduidelijkheid over de oorzaken van specifieke RSI-pijnen. Sommige medisch specialisten veronderstellen dat RSI een probleem van de zenuwen is. Fysiotherapeuten wijten de klacht doorgaans aan een beschadiging van spieren en pezen. Soms wordt gewezen op een slechte doorbloeding. Chiropractors veronderstellen veelal dat RSI veroorzaakt wordt door een scheefstand van de wervelkolom, terwijl alternatief therapeuten de oorzaak vaak zoeken in een geblokkeerde energiecirculatie in de armen en schouders. Als RSI-patiënt moet je op basis van verschillende en soms tegenstrijdige visies op RSI je keuze maken hoe je "beter gaat worden". En hoe weet je dan of je de goede keuze hebt gemaakt?
Hieronder volgt een beschrijving van mijn ervaringen op het gebied van RSI - als RSI-patiënt en later als behandelaar van RSI-patiënten - en de RSI behandeling die hieruit voortkwam.
2. Oorzaken van RSI
2.1. Overbelasting en afvalstoffenophopingen
RSI staat voor "Repetitive Strain Injury". Letterlijk vertaald is dat "een blessure als gevolg van repeterende inspanningen". RSI-klachten komen het meeste voor aan handen, armen, schouders, nek of bovenrug.
In feite is RSI een soort sportblessure. Je gebruikt een spier en pees te lang achter elkaar (door bijvoorbeeld overmatig beeldschermwerk), waardoor er afvalstoffen ophopen en op den duur een lichte beschadiging van het weefsel optreedt. Dit voel je als een vage klacht (verzuurd gevoel, spanning in de arm) die in rust wegtrekt. Als je jezelf te weinig hersteltijd gunt, blijven er teveel afvalstoffen achter en raakt het weefsel verder geïrriteerd. Uiteindelijk kan dit leiden tot een acute ontsteking, zoals bij een slijmbeursontsteking (bursitis) of peesontsteking (tendinitis).
De opgehoopte afvalstoffen in de spieren en het beschadigde weefsel zorgen voor een fysieke blokkade in de vorm van verstarde spieren en verklevingen van bindweefsel en spieren, waardoor de doorbloeding vermindert en spieren, pezen en zenuwen slechter gevoed worden. Vaak merk je deze afname in doorbloeding aan koude handen, tintelingen en een lage belastbaarheid (vermoeide armen, stijve of branderige spieren). Je "verzuurt" immers direct. In deze fase ben je erg "RSI-gevoelig", en zal je bij een voor jouw doen normale belasting steeds meer en sneller RSI-klachten ontwikkelen. Bij het voortschrijden van de RSI-klachten zal op den duur de doorbloeding zodanig verminderen dat ook in "rust" (dus zonder belasting) de doorbloeding te gering is, waardoor pijn ontstaat. Dit is het moment waarop de klachten continue aanwezig zijn, af je nu rust houdt of werkt. Deze fase is voor mensen vaak erg verwarrend, omdat ze ten onrechte kunnen denken dat "het niet uitmaakt wat je doet, want ook als je niets doet heb je pijn".
Om van de ontstane blessure te herstellen moet o.a. de doorbloeding goed zijn, zodat afvalstoffen en beschadigd weefsel afgevoerd worden en voedingsstoffen voor herstel aangevoerd worden. Sommige therapeuten stellen in deze fase medische fitness voor als therapie. Bij lichte RSI-klachten kan dat een uitkomst bieden, maar bij zware RSI-klachten zullen de klachten hierdoor verergeren. Het voordeel dat sporten beoogt is een betere doorbloeding (naar de spieren), wat het weefselherstel kan bevorderen. Maar het "trainen" van armen en schouders werkt in het geval van grote blokkades averechts, omdat het positieve effect van een tijdelijke betere doorbloeding teniet wordt gedaan door de aanmaak van nieuwe afvalstoffen (melkzuur) die niet afgevoerd worden. In dat geval neemt de pijn in armen en schouders toe - en wordt de doorbloeding nog minder - door voortschrijdende verstarring en verklevingen van spieren en bindweefsel en het ontstaan van "blokkades" van ontstekingen en afvalstoffen.
Hierboven is beschreven hoe RSI-klachten veroorzaakt worden door een combinatie van overbelasting , afvalstoffenophopingen en verstarring en verkleving van spieren en bindweefsel. Maar dit verklaart nog niet waarom juist ú RSI-klachten heeft ontwikkeld. Vaak wordt gesteld dat RSI-patiënten perfectionistisch zijn en daardoor te lang en te hard werken, zodat ze een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van RSI-klachten. Dit is waarschijnlijk waar, maar daarmee is nog niet verklaard waarom de ene persoon RSI-klachten ontwikkelt, terwijl een ander, die hetzelfde werk doet en ook perfectionistisch is en hard werkt, geen klachten krijgt.
Mijn ervaring is dat veel mensen met RSI-klachten onderliggende verstoringen hebben, waardoor hun belastbaarheid lager is. Hierdoor zullen ze eerder overbelastingsklachten, zoals RSI, maar ook chronische vermoeidheid of een burn out ontwikkelen. Deze onderliggende verstoringen zijn veelal spijsverteringsproblemen en neurologische verstoringen.
2.2. Spijsverteringsproblemen
Voor het goed functioneren van spieren, zenuwen en pezen is het nodig dat deze weefsels de juiste hoeveelheden aan voedingsstoffen, vitaminen en mineralen krijgen aangeboden en dat de doorbloeding optimaal is. Doorgaans wordt verondersteld dat een doorsnee eetpatroon voldoende gezond is en dat alles wat je opeet ook daadwerkelijk door het lijf wordt opgenomen. Beide veronderstellingen kloppen niet. In de eerste plaats is een "normaal" eetpatroon niet altijd het beste eetpatroon voor herstel van RSI klachten en daarnaast geldt dat de meeste RSI-patiënten geen optimale voedselvertering hebben, waardoor het eten niet efficient wordt opgenomen.
Het gevolg is dat het lijf niet in staat is om voldoende energie en voedingsstoffen uit het eten te halen. Een bijkomend probleem is dat onverteerd voedsel uiteindelijk klachten kan veroorzaken in de darmen. In de darmen is er een continue strijd tussen "goede darmflora" en "slechte darmflora". Door verkeerde voeding (veel zoetigheid, teveel vlees), stress en medicijnen kan dit evenwicht verschuiven in de verkeerde richting. Metname anti-biotica verstoren de darmflora: zij doden niet alleen de ongewenste bacteriën, maar ook de goede darmbacteriën en laat de (schadelijke) schimmels ongemoeid, waardoor deze zich explosief kunnen vermeerderen. Schimmels hebben een "vergistende" werking, waardoor na een anti-bioticum kuur darmproblemen kunnen ontstaan in de vorm van een opgeblazen gevoel, diarree, buikpijn en winderigheid. Daarnaast kunnen deze schimmels de onverteerde voedingsresten omzetten in schadelijke tussenprodukten die de darmwand aantasten. Een deel van deze tussenprodukten kan via de darmen in de bloedbaan terechtkomen, met alle negatieve gevolgen van dien.
2.3. Neurologische problemen
Naast bovengenoemde biochemische verstoringen in de voedselvertering en ontgifting is bij veel RSI-patiënten de aansturing van het lichaam door het brein verstoord. Het brein heeft een belangrijke rol in o.a. de regulatie van de spierspanning en de hormoonhuishouding. Bij veel RSI-patiënten is de standaard spierspanning te hoog, omdat het brein niet in staat is om op een juiste manier informatie te verwerken en het lichaam aan te sturen. Wanneer dit het geval is ervaart de persoon een overgevoeligheid op prikkels: geluid, licht, maar ook overgevoeligheid voor stemmingen van andere mensen, of de neiging tot een lichamelijke "overreactie" op stress. Deze mensen staan bekend als "hypersensitieve" personen. Feitelijk maken zij ook meer van het stresshormoon adrenaline aan dan "nodig" is. Dit hormoon zorgt ervoor dat de opbouwende lichaamsfuncties (spijsvertering, ontgifting, weefselherstel) op een laag pitje komen te staan en dat er bloedsuikers worden vrijgemaakt voor activiteit. Hierdoor teer je in op je reserves. De overreacties kunnen zich lichamelijk uiten in o.a. darmklachten, schildklierproblemen, slapeloosheid, piekeren, of het ontwikkelen van burn out.
Veelal zijn verstoringen in het functioneren van het brein het gevolg van perioden van langdurige mentale stress (overmatig denkwerk) of emotionele stress (piekeren, zorgen maken, verdriet). Het gevolg is dat er "systeemfouten" optreden in de de programmatuur van de hersenen, waardoor er enerzijds overreacties op impulsen optreden en anderzijds de aansturing naar de spieren niet goed verloopt. Het eerste uit zich in "hypersensitiviteit", het laatste in de neiging om meer spieren aan te spannen dan voor een houding of beweging strikt noodzakelijk is. Bij deze mensen zie je bijvoorbeeld dat als je vraagt hun rechterhand hard aan te spannen (te knijpen), dat ze onwillekeurig ook hun linkerhand aanspannen. Dit is bijvoorbeeld de reden dat mensen die rechtszijdig "muizen", ook "muisarmklachten" aan de linkerhand kunnen ontwikkelen, zonder dat ze die (bewust) gebruiken.
3. Behandeling
Mijn ervaring is dat het aanpakken van spierverstarring en bindweefselverklevingen in schouders en armen en het verwijderen van afvalstoffen in combinatie met rust de beste behandeling is in de eerste fase van herstel. Daarnaast is het nodig om eventuele onderliggende verstoringen op te lossen om optimaal "fit" te worden. Hierdoor komt de doorbloeding naar de armen en schouders weer op gang waardoor het weefselherstel kan plaatsvinden. Pas in een latere fase zal het trainen van armen en schouders het herstel bevorderen. Er zijn een aantal behandelmethoden om RSI klachten effectief aan te pakken:
3.1. Infrarood-therapie
Met infrarood-therapie (warmte-therapie) kan het lichaam letterlijk worden "bijgetankt". Via infrarood lampen en moxa (een soort brandende "sigaar") wordt veel energie aan het lichaam toegediend, zodat alle lichaamsfuncties beter gaan draaien. Daarnaast zorgt het lokaal voor een betere doorbloeding van de spieren en gewrichten.
3.2. Cuppen en acupunctuur
Verkleving en verstarring van bindweefsel en spieren, ontstekingen en afvalstoffenophopingen, die zich in het lijf hebben vastgezet als "knopen" in de spieren, kunnen worden opgelost met behulp van een techniek uit de Chinese geneeskunde genaamd "cuppen". Hierbij wordt op de pijnplek een soort stolpje gezet die vacüum wordt getrokken. Hiermee trek je letterlijk de afvalstoffen uit de spier naar de huid, waarna het lichaam de afvalstoffen verder afvoert. Tegelijkertijd wordt de verstarde spier en het bindweefsel weer "los" en op "lengte" getrokken, waardoor het behandelde gebied soepeler aanvoelt. Een variant op deze techniek is bloedend cuppen, waarbij eerst een aantal gaatjes in de huid wordt geprikt, alvorens de cup op de huid te zetten. Hiermee trek je ook ophopingen van afvalstoffen die zich in het bindweefsel en de spier hebben vastgezet, en de spier doen verkrampen, letterlijk uit het lijf. Dit zijn erg effectieve methoden die direct voor klachtenverlichting zorgen.
3.3. Neurologische correcties
Er zijn verschillende acupunctuurpunten op het lichaam waarmee het zenuwstelsel kan worden aangestuurd.
3.4. Voeding en leefstijl
Naast behandeling wordt tijdens het behandeltraject besproken op welke wijze via voeding en leefstijl het herstel kan worden bevorderd.
Een volledig behandeltraject bestaat gemiddeld uit 8 consulten. "Natuurlijk Beter" is aangesloten bij de Vereniging van Natuurgeneeskundig Therapeuten (VNT), waardoor de behandeling bij een aanvullende ziektekostenverzekering door veel verzekeraars wordt vergoed. De mate van vergoeding hangt af van uw polis.